جای خالی افراد کم‌توان در برنامه نجفی برای تهران

مانی رضوی‌زاده – عضو مؤسس انجمن باور و مدیر پروزه بانک اطلاعات مناسب‌سازی (بام)

امروز «کلیات برنامه پیشنهادی شهرداری تهران» توسط دکتر محمدعلی نجفی (یکی از کاندیداهای مسئولیت شهردار تهران) منتشر شد. در این برنامه سعی بر آن شده بود تا با طرح مفاهیمی همچون توسعه پایدار شهری، مشارکت و سرمایه اجتماعی، هدف اصلی برنامه «ارتقای کیفیت زندگی شهروندان» معرفی شود اما در بخش‌های متعدد برنامه جز عبارات کلی و تیتروار، هیچ برنامه مشخصی برای این هدف به‌خصوص در مورد شهروندان آسیب‌پذیر همچون افراد دارای معلولیت و سالمندان ارائه نشده است.
فرمت ارائه برنامه، به اسلایدشویی خلاصه می‌ماند که برای سخنرانی آماده شده اما به تنهایی گویا نیست. در هیچ کجای برنامه و تقریباً برای هیچ کدام از معضلات شهر، تعریف صریح مسأله، اسناد و مصوبات بالادستی قبلی و راهکار پیشنهادی شهردار آینده روشن نیست. برای مثال در بخش تقویت سرمایه اجتماعی و مشارکت عمومی، در یکی از تیترهای «اهم چالش ها و مسائل» نوشته شده است: «مشارکت های مردمی و تشکل‌های مردم نهاد». در اینجا هیچ روشن نیست چالش موردنظر چه بوده و در راهبرد و سیاست مرتبط هم روش برخورد مشخص نیست. آیا در همین بخش به شورایاری‌ها، کانون‌های محلی شهرداری نظیر کانون معلولان و سالمندان و تشکل‌ها و NGOهای مرتبط پرداخته شده است؟

یا به عنوان مثالی دیگر «توانمندسازی زنان، کودکان و معلولان» در سیاست‌های توسعه فرهنگی و اجتماعی بدون هیچ توضیح اضافی رها شده است. باید بگویم که این تنها باری است که به افراد دارای معلولیت در این متن اشاره می‌شود اما این توانمندسازی به چه معنا است؟ آموزش‌های مرتبط؟ فعالیت‌های فرهنگی و ترویجی؟ تقویت نهادهای مرتبط؟ ارائه راهکارهای حمایتی؟ برنامه پیشنهادی دکتر نجفی برای این سؤالات هیچ پاسخ روشنی ندارد.
همچنین به موضوع بسیار مهم روند رو به رشد سالمندی و افراد دارای محدودیت حرکتی مطلقاً اشاره نشده است در حالی که ساختن شهری برای همگان و مناسب‌سازی و دسترس‌پذیری برای اقشار گوناگون در تمامی توصیه‌های بین‌المللی به کلان‌شهرها، سیاست‌های توسعه پایدار و قوانین داخلی، به کرات نام برده شده و هیچ کلان‌شهر موفقی در هیچ کشور پیشرفته یا در حال توسعه‌ای را نمی‌توانیم بیابیم که برنامه روشنی برای این موضوع نداشته باشد. در برنامه مورداشاره تنها ردپای کلی و غیرمستقیمی که در این باره می‌یابیم «تهیه و اجرای تمامی طرح های موضوعی و موضعی ذیل طرح جامع شهر تهران» است که در صورت اجرا (آن هم به دلیل اشاره به مناسب‌سازی در متن طرح راهبردی – ساختاری توسعه و عمران شهر تهران مصوب ۱۳۸۶) ممکن است موردتوجه قرار بگیرد.
در بخش حمل و نقل و ترافیک هم با عناوینی بسیارخوب و مدرن اما کلی نظیر «انسان‌محور نمودن نظام حمل و نقل و ترافیک» تمامی راهبردها و سیاست‌ها، شاخص‌های کلی را مطرح می‌کنند اما به فراگیر بودن آن اشاره نمی‌شود و برنامه جدید و مشخصی برای «افزایش سهم حمل و نقل عمومی» و اجتماعی شدن آن از طریق تسهیل عبور و مرور سالمندان و افراد دارای محدودیت حرکتی استنباط نمی‌شود.